Nova: A Xunta inicia a tramitación do anteproxecto do decreto dos Itinerarios Culturais de Interese Autonómico para regular a súa creación e protección

Santiago de Compostela, 1 de xuño de 2026.- O Goberno galego está xa a traballar na tramitación do anteproxecto de decreto regulador dos itinerarios culturais de interese autonómico, co obxecto de contar neste ano coa normativa que estableza os criterios que rexan a  súa creación, ao tempo que determine as súas medidas de protección, divulgación e apoio. Isto vai permitir que estas novas figuras sexan obxecto de especial atención por parte das administracións públicas á hora de planificar programacións culturais, convocar axudas e deseñar medidas de posta en valor.

Así se informou hoxe no Consello da Xunta, no que se deu conta dos pasos que está a dar a Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude de cara a regular estes itinerarios que dispoñen dos requisitos para acadar apoio das administracións, pola súa especial relevancia para a difusión da nosa cultura e identidade en todo o territorio.

Cómpre aclarar que se trata de rutas que, a través da historia, tradición e patrimonio, promoven e divulgan a cultura, o desenvolvemento sustentable e a cohesión en diferentes puntos do territorio, especialmente en aqueles que se atopan en risco de exclusión cultural polas súas condicións xeográficas e sociais.

Primeiros trámites: consulta previa e criterios de creación

Neste primeiros pasos da tramitación do anteproxecto de decreto, o departamento de Cultura do Goberno galego xa levou a cabo, entre o 7 e o 22 de abril, unha consulta pública previa no Portal de Transparencia da Xunta, que permitiu a incorporación de achegas. En todo caso, o texto volverá someterse a unha nova apertura para facilitar suxestións. Ao mesmo tempo, estanse a solicitar os distintos informes sectoriais preceptivos necesarios neste tipo de procedementos lexislativos.

De igual xeito para o avance da creación destas novas figuras, o documento lexislativo está a fixar a definición do itinerarios culturais de interese autonómico. Así, establece que están concibidos como instrumentos de promoción cultural e, como tales, poden responder tanto a unha configuración territorial como a unha definición temática ou conceptual. Consecuentemente, non é necesaria a continuidade física entre os elementos e bens culturais que os integren.

En canto á proposta para que unha ruta sexa recoñecida con esta categoría, o anteproxecto recolle a posibilidade de que a petición proveña a través dunha ou varias entidades, tanto locais como xurídicas de carácter privado. En todo caso, para candidatala a este recoñecemento deberase xustificar a relevancia cultural, natural, histórica e etnográfica do itinerario proposto. Ademais, teranse que identificar os concellos que forman parte do mesmo e incluír a relación e descrición dos bens, prácticas ou manifestacións naturais e culturais, materiais e inmateriais vencelladas á ruta.

Vantaxes da declaración  e rede de itinerarios

A declaración de itinerario cultural de interese autonómico levará consigo o recoñecemento do seu interese cultural, a promoción do seu uso público e a preferencia no acceso ás liñas de fomento que poida establecer a Administración autonómica destinadas á súa consolidación, mantemento e dinamización, a través de actividades culturais e artísticas vencelladas a estas rutas.

Na súa regulación, o anteproxecto de decreto tamén recolle medidas específicas de divulgación e apoio entre a que se atopa a creación dunha rede de itinerarios culturais de interese autonómico, a través da cal se garantirá a difusión dos recoñecidos con este nova figura.

A incorporación á rede, de carácter público xestionada pola Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude, facilitará información sobre as entidades promotoras, os concellos polos que discorre cada itinerario, as manifestacións culturais e naturais conectadas polo percorrido, a súa significación cultural e as actividades que se desenvolven.

Lei de cultura inclusiva e accesible de Galicia

A creación desta nova figura dá resposta ás demandas destas asociacións e entidades vencelladas con estas rutas, ao igual que a dos concellos por onde transcorren vías afectadas por este novo recoñecemento. Destacar, ao respecto, que antes do inicio da tramitación do anteproxecto, todos eles tiveron información de primeira man sobre a creación desta categoría a través de reunións co equipo da Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude.

A posta en marcha dos itinerarios culturais é posible tras a modificación da Lei de cultura inclusiva e accesible de Galicia feita a través da Lei de acompañamento aos Orzamentos 2026. Trátase duns cambios cos que o Executivo autonómico deu sustento legal á posta en marcha desta nova categoría que agora se desenvolverá a través do futuro decreto.